Samen kijken en luisteren naar 'Ein Deutsches Requiem' van Johannes Brahms

Zaterdag 26 maart 2022, 20.00 uur
Studentenkerk Maranatha, Prof. Cobbenhagenlaan 19, Tilburg

Op 3 april is het de 125ste sterfdag van Johannes Brahms. Geboren in Hamburg in 1833 in een muzikaal gezin - zijn vader leert hem viool en cello spelen - leert hij op 20-jarige leeftijd de grote pianist Joachim en het echtpaar Schumann kennen, met wie hij zijn leven lang bevriend zal blijven.

Brahms schreef een aantal grote werken voor orkest, waaronder vier symfonieën, twee pianoconcerten, een vioolconcert, een dubbelconcert voor viool en cello en de 'Tragische Ouverture', naast wat mindere orkestwerken zoals de twee Serenades, en de Academische Festivalouverture.

Zijn grote koorwerk 'Ein Deutsches Requiem' is geen zetting van de 'Missa pro defunctis' uit de katholieke liturgie, maar een compositie op teksten die Brahms zelf uit de Lutherbijbel geselecteerd had. Hij componeerde het werk in drie belangrijke periodes van zijn leven. Een vroege versie van het tweede deel schreef hij in 1854, niet lang na de zelfmoordpoging van Robert Schumann; dit werd later gebruikt in zijn eerste pianoconcert. Het grootste deel van het Requiem componeerde hij na de dood van zijn moeder in 1865, die hem erg raakte. Het vijfde deel werd toegevoegd na de officiële première op Goede Vrijdag 1868 in de kathedraal van Wenen, de stad waar hij van 1863 tot zijn dood in 1897 meestentijds woonde. Het hele werk werd gepubliceerd in 1869. De criticus Alfred Einstein zal over Ein Deutsches Requiem schrijven dat het 'een van de grootste en persoonlijkste gesprekken met de dood' is.

Toen de laatste noten in de stampvolle Sankt-Stephansdom uitgestorven waren, ging er een enthousiast applaus op. Karl Reinthaler, de kapelmeester van de kathedraal, definieerde Brahms' Requiem later als iets 'historisch', al vond hij het jammer dat het werk van de Lutherse componist nergens expliciet verwees naar Christus' dood en verrijzenis. Brahms reageerde hierop met te zeggen dat hij zelfs het woord 'Deutsches' had willen vervangen door 'menschliches'. Hij wilde dit Requiem ten diepste persoonlijk laten zijn, in plaats van confessioneel; hij had psalmen en andere passages uit de Lutherbijbel en de apocriefen gekozen die pasten bij zijn kunstzinnige en muzikale verlangens.

Op de vooravond van de vierde zondag van de Veertigdagentijd (zondag 'Laetare') willen we samen kijken en luisteren naar een prachtige (live-)uitvoering van Brahms' Deutsches Requiem, namelijk die van de Wiener Singverein en het Berliner Philharmoniker onder leiding van Herbert von Karajan, tijdens het Salzburger Paasfestival van 1978.

Studentenpastor Michiel Peeters houdt een korte inleiding.
De in het Duits gezongen teksten worden ondertiteld in het Engels. Een 'gids bij het luisteren' alsmede de Nederlandse vertaling van alle teksten wordt op papier uitgedeeld.

Na afloop is er een borrel.

U bent van harte welkom!